30 January 2026

Masterplan en Advies Knot gepresenteerd op congres Lelylijn

Advies Knot: spaarmodel en gebiedsfonds nodig voor Lelylijn

Op vrijdag 30 januari ontving staatssecretaris Thierry Aartsen het eerste exemplaar van het Masterplan Lelylijn uit handen van René Paas als voorzitter van de Stuurgroep Lelylijn. Lelylijn-gezant Klaas Knot overhandigde de staatssecretaris tegelijkertijd zijn Financiële Advies. Knot heeft onderzocht welke mogelijkheden en onmogelijkheden er zijn om de Lelylijn te financieren en bekostigen.

Advies Klaas Knot

De speciale Lelylijn-gezant Klaas Knot is door vele gesprekken gekomen tot een advies voor het volgende kabinet. Hij adviseert het nieuwe kabinet om 90% van de kosten van de Lelylijn op zich te nemen door 600 miljoen euro per jaar te sparen tot 2049. Dat zou moeten gebeuren door jaarlijks 400 miljoen euro te storten in een Sparend Gebiedsfonds. In datzelfde fonds moet de overige 10% door regionale bijdragen en alternatieve bekostiging aangevuld worden. De redenen om te investeren in de Lelylijn moeten veeleer worden gezocht in economische structuurversterking, extra woningbouw en bedrijvigheid, verbeterde bereikbaarheid en nationale cohesie, aldus Knot.

Masterplan

Door middel van het Masterplan is er uitgezoomd en ingezoomd. Door 100 jaar vooruit te kijken en uit te zoomen zijn nieuwe inzichten in kaart gebracht. Door in te zoomen op vier complexe stationslocaties met de bijbehorende gebiedsontwikkeling, zijn interessante toekomstbeelden geschetst. Ook is in het Masterplan -ter voorbereiding op het advies van Klaas Knot- onderzocht hoe de Lelylijn betaald en gefinancierd kan worden. De belangrijkste punten uit het Masterplan Lelylijn zijn:

Door in en uit te zoomen op de impact van de Lelylijn wordt het eerdere Lelylijn-onderzoek verrijkt en verdiept.
Omdat de Lelylijn een fundamentele impact heeft op de verdere ontwikkeling van kernen en regio’s in Noordelijk Nederland, is helderheid nodig. Het is een uitdaging om de juiste keuzes te maken op het vlak van woningbouw en economie, zolang er geen duidelijkheid is over de komst van de Lelylijn.
Om de Lelylijn te bekostigen, wordt een spaarmodel geadviseerd
Alle beslisinformatie voor een keuze over het vervolg is nu gereed met het MIRT-onderzoek Lelylijn en het Masterplan. Het is aan de politiek om een besluit te nemen over de volgende fase. De volgende fase in het MIRT-proces is een MIRT-verkenning.

Letterlijke advies Lelylijn-gezant

“De Lelylijn is primair een langetermijnversterking van ruimtelijk-economische structuren en nationale cohesie. De robuust geraamde investeringskosten gaan voor de baat uit. Door de lange doorlooptijd is het wenselijk om te sparen, met een gemiddelde financieringsbehoefte van €600 miljoen per jaar tot 2049. Conform de MIRT-systematiek en uitgaande van 10% alternatieve bekostiging, adviseer ik een nieuw kabinet zich te verplichten tot een spaarmodel op basis van een jaarlijkse storting van €400 miljoen (± 0,04% bbp). Door het bijzondere karakter van de Lelylijn kent het oprichten van een Sparend Gebiedsfonds voordelen ten opzichte van het bestaande Mobiliteitsfonds. Daarom adviseer ik om deze optie een vooraanstaande plek te geven in de Verkenningsfase, waarin ook de regionale bijdrage moet worden geconcretiseerd en mogelijke upsides van Europese en private financiering kunnen worden onderzocht”, zo staat te lezen in het advies van Klaas Knot, voormalig president-directeur van De Nederlandse Bank.