Toelichting Klaas Knot aan regio en Tweede Kamer

De afgelopen woensdagen zijn zowel volksvertegenwoordigers van de regio als van de Tweede Kamer in de gelegenheid gesteld om achtergrondinformatie van de Lelylijngezant Klaas Knot te krijgen over zijn advies hoe de Lelylijn gefinancierd en bekostigd kan worden.

Regio

Woensdag 6 mei 2026 kregen de geïnteresseerde raads- en statenleden in Groningen persoonlijke tekst en uitleg van de heer Knot over zijn advies om tot een sparend gebiedsfonds te komen. In dat advies staat ook dat de regio een aandeel leveren. De regiobestuurders grepen dat moment aan door bekend te maken dat een regionale investeringswerkgroep aan de slag gaat met het verkennen van een regionale bijdrage aan de 10% alternatieve financiering. “Juist in deze onzekere tijden is het van belang om te blijven investeren in de toekomst. Daar willen we samen met het kabinet mee aan de slag” aldus commissaris van de Koning René Paas, ook voorzitter van de Stuurgroep Lelylijn.

Regionale bijdrage

De regionale investeringswerkgroep gaat aan de slag met de voorbereiding van het Sparend Gebiedsfonds Lelylijn: het door Knot geadviseerde spaarmodel op basis van  een jaarlijkse storting van €400 miljoen. Verder worden mogelijkheden voor de regionale bijdrage aan 10% alternatieve financiering uitgewerkt, waar ook het bedrijfsleven en Europa een bijdrage aan kunnen leveren, als aanvulling op financiering van het Rijk.
Het aanleggen van de Lelylijn heeft een lange doorlooptijd -de spoorlijn ligt er zeker niet voor 20250- en hiermee is een grote investering gemoeid. Het is daarom wenselijk om hiervoor nu al geld te gaan reserveren. Via het Sparend Gebiedsfonds kunnen verschillende partijen een bijdrage leveren en kan de economische ontwikkeling rondom de toekomstige Lelylijn worden benut, zoals Klaas Knot adviseert.

Tweede Kamer

Woensdag 13 mei 2026 was de heer Knot als Leylijngezant te gast in de Tweede Kamer voor een nadere uitleg op zijn advies. Er werden door meerdere partijen vragen gesteld, bijvoorbeeld over waarom een traditionele maatschappelijke kosten baten analyse (MKBA) voor de Lelylijn niet werkt. Het antwoord van de heer Knot luidde dat MKBA alleen maar gaat werken bij projecten in de Randstad en dat je daardoor dus nooit meer buiten de Randstad investeringen kan gaan doen. “En op een gegeven moment wordt het dan wel een beetje vol in de Randstad”, aldus Knot. “De Lelylijn an sich is niet winstgevend, maar het gaat om meer dan een spoorlijn. Het gaat om woningbouw, economie, brede welvaart. Dat zie je niet terug in een MKBA-berekening.”

Glazen bol

VVD en D66 stelden ook vragen over de exploitatie. Behalve de kosten voor aanleg, gaat ook het rijden van de treinen zelf de overheid geld kosten. „Ook voor de exploitatie geldt dat het resultaat overal buiten de Randstad negatief zal zijn’’, stelde Knot. „Maar niemand kan in een glazen bol kijken. We praten wel over het jaar 2050.’’

Vervolg

Het kabinet heeft zowel het advies van de Lelylijngezant, als het Masterplan als de eerdere onderzoeken waarin nut en noodzaak zijn aangetoond, in haar bezit. Het kabinet moet daarover nog een standpunt innemen.